Ticaret Bakanı Bolat, kritik ham maddelerin artık sadece emtia olmadığını, stratejik varlıklar olduğunu ve enerji dönüşümü için vazgeçilmezliğini vurguladı. İhracat kısıtlamalarının arttığını belirtti.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından düzenlenen OECD Kritik Mineraller Forumu’nda yaptığı konuşmada, kritik ham maddelerin artık sadece emtia olmadığını, stratejik varlıklar olduğunu ve enerji dönüşümü için vazgeçilmezliğini vurguladı. Bolat, bu minerallere erişimin giderek daha belirsiz hale geldiğini belirtti.
Yarı iletkenler, yenilenebilir enerji sistemleri, savunma teknolojileri ve yüksek katma değerli sanayi üretimi gibi alanlardaki tüm değer zincirlerinin bu materyallere güvenli erişime bağlı olduğunu ifade eden Bolat, OECD bulgularının bu eğilimin açıkça ortaya koyduğunu söyledi. Kritik ham maddelere yönelik ihracat kısıtlamalarının 2009’dan bu yana 5 kat arttığını ve tarihsel olarak yüksek seviyelerde kaldığını belirtti.
Bakan Bolat, 2022-2024 yılları arasında küresel kritik ham madde ticaretinin yaklaşık yüzde 16’sının ihracat kısıtlamalarından etkilendiğini açıkladı. Bazı minerallerde bu oranın daha da yüksek olduğunu, kobalt ve manganez ihracatının yaklaşık yüzde 70’inin, grafit ihracatının neredeyse yarısının ve nadir toprak elementlerinin yüzde 45’inin etkilendiğini söyledi. Kullanılan önlemlerin türünde de değişim görüldüğünü, ihracat vergileri ve lisans zorunluluklarının yaygın araçlar olduğunu ancak daha kısıtlayıcı önlemlerin giderek arttığını kaydetti.
Bolat, ihracat kısıtlamalarının bazı iç politika hedeflerine hizmet edebildiğini ve uygulayan ülke yararına getirileri olabildiğini kabul etti. Ancak, bu kısıtlamaların yaygın kullanımının küresel arzı daralttığını, fiyat oynaklığını artırdığını ve tedarik zinciri dayanıklılığını zayıflattığını belirtti.
OECD Envanteri’nin şeffaflığı güçlendirdiğini ve kanıta dayalı politika tepkilerini desteklediğini söyleyen Bolat, Türkiye olarak açık ve kurallara dayalı ticarete büyük önem verdiklerini ve kritik ham maddeler konusunda dengeli yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğuna inandıklarını dile getirdi. Milli çıkarların korunması gerektiğini ancak küresel tedarik zincirlerinin istikrarının da muhafaza edilmesi gerektiğini vurguladı. Türk ekonomisinin dış ticaret tarafından desteklendiğini ve toplam mal ve hizmet ticaret hacminin 820 milyar dolar olduğunu belirtti.
Bolat, enerji ürünleri, girdiler ve ham madde ihtiyaçları için güvenli ve istikrarlı tedarik zincirlerine ihtiyaç duyulduğunu, aynı zamanda mal ve hizmetlerin dünya pazarlarına güvenli ve istikrarlı biçimde ihraç edilmesine de ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Üretim, gıda, hizmetler veya bakım onarım dahil olmak üzere uluslararası ticaretle ilgili tüm alanlarda uluslararası işbirliğinin artırılmasına önem verdiklerini sözlerine ekledi.
Forum sonrası gazetecilere açıklamalarda bulunan Bolat, dünyada siyasi, askeri ve ticaret teşkilatlarının sıkıntılar yaşadığı bir dönemde OECD’nin uluslararası politikaları belirlemede ve koordinasyonda artan bir role sahip olduğunu söyledi. OECD’nin İstanbul’da bölgesel merkezi bulunduğunu ve Ticaret Bakanlığı olarak OECD ile koordinasyon içinde çalıştıklarını belirtti. Yeşil ve dijital ekonomiye geçiş açısından kritik madenlere büyük ihtiyaç olduğunu, yenilenebilir enerji, ileri teknolojiler, imalat sektörü ve yapay zeka gibi alanlarda kritik madenlerin rolünün arttığını ifade etti.
Son iki yılda ülkelerin kritik madenler ihracatında giderek daha fazla engel çıkardıklarını gözlemlediklerini belirten Bolat, milli menfaatleri korurken komşu veya dünya ülkelerinin ekonomilerine zarar verecek uygulamalardan kaçınılması gerektiğini ve bunun uluslararası işbirliği gerektirdiğini vurguladı. OECD’nin bu konuya dikkati çekmek için forumu düzenlediğini söyledi. Kritik maden sahibi ülkelerin milli menfaatlerini korumaları gerektiğini, ancak özellikle ham madde zengini az gelişmiş ülkelerin geçmişteki doğal maden zenginliklerinin kendilerine refah getirmediği bir dönemi yeniden yaşamamaları için madenleri işleyerek ekonomilerini katma değerle geliştirmeleri gerektiğini sözlerine ekledi.
Yorum Yap