Bakan Kurum COP31’de açıkladı: Deprem bölgesinde 455 bin yapı teslim edildi, 500 bin yeni sosyal konut yolda

COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Antalya’daki Liderler Zirvesi kapsamında yapılan etkinlikte deprem bölgesindeki yeniden inşa çalışmalarını ve Türkiye’nin sosyal konut üretimini anlattı. Kurum, Asrın İnşa Seferberliği kapsamında 2 yıl gibi kısa bir sürede 455 bin konut, köy evi ve iş yerinin tamamlanıp teslim edildiğini söyledi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile BM Habitat, Akdeniz Salonu’nda “Kentsel Dirençlilik, İklim Değişikliğine Uyum ve İklim Eylemi Liderler Etkinliği”ni düzenledi. COP30 Başkanı Andre Correa do Lago toplantının moderatörlüğünü yaptı. Açılış konuşmalarını Kurum ile BM Habitat İcra Direktörü Anaclaudia Rossbach yaptı. Ardından yapılan oturumlarda şu başlıklar ele alındı:

• Ulusal Uyum Planları’nın uygulanması
• Yerel yönetimlerin iklim finansmanına erişimi
• Yatırım yapılabilir kentsel dirençlilik projeleri
• İklim dirençli altyapı

196 ülkenin katıldığı BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı (COP31), dördüncü gününde “Dayanıklı Şehirler ve Yapılı Çevre” temasıyla sürüyor.

Deprem bölgesinde neler yapıldı?

Kurum, 6 Şubat depremlerinde 11 ilde, 14 milyon kişinin yaşadığı yaklaşık 110 bin kilometrekarelik bir alanın ağır hasar gördüğünü hatırlattı. Bu alanın birçok Avrupa ülkesinden büyük olduğunu belirten Kurum, yüzölçümü bakımından Bulgaristan ve İzlanda ölçeğinde, nüfus bakımından ise Litvanya’nın yaklaşık 5 katı olduğunu söyledi.

Bakan, yalnızca konut yapmadıklarını da belirtti. Yollar, altyapı, meydanlar ve çarşılar yeniden kuruldu. Tarihi doku ve mahalle kültürünün korunmasına özen gösterildi. Yeni yuvaların hepsi enerji verimli, Sıfır Atık uyumlu ve iklim dostu malzemelerle inşa edildi.

Dirençli Şehirler buluşmaları nedir?

Kurum’a göre bu buluşmalar, deprem sonrası yeniden inşa deneyiminden çıkan anlayışa dayanıyor. Mayıs ayında Hatay’da ilk buluşma yapıldı. Kurum, orada ortaya konan ortak iradeyi afet sonrası toparlanmadan kalıcı dönüşüme uzanan bir yol haritası olarak gördüklerini söyledi. Ağustos ayında Ankara’da belediyelerle bir araya gelindi. Orada su kayıplarını ölçmek, enerji ve atık yönetimini geliştirmek ve mahalle ölçeğinde riskleri belirlemek ele alındı. Kurum, her tespitin uygulanabilir bir projeye dönüşmesi gerektiğini vurguladı.

Sosyal konutta son durum ne?

Kurum’un verdiği bilgilere göre TOKİ bugüne kadar 1 milyon 750 bin sosyal konut üretti. Bu konutların Sıfır Atık uyumlu ve ısı yalıtımlı olduğunu, sosyal donatılar ve yeşil alanlar içerdiğini söyledi. Yüzyılın Konut Projesi kapsamında 81 ilde 500 bin yeni sosyal konut için çalışılıyor. İstanbul’da ise kiralık sosyal konut modeli uygulanacak. Kurum, amacın dar gelirli ailelerin güvenli ve yaşanabilir konuta erişimini kolaylaştırmak olduğunu belirtti.

SURFF nedir, ne amaçla kuruldu?

Sürdürülebilir Kentsel Dirençlilik Finansman Mekanizması (SURFF), şehirlerin önceliklerini yatırım yapılabilir projelerle buluşturmayı hedefliyor. Mekanizma Eylül ayında New York’ta başlatıldı. İLBANK, BM-Habitat ve Dünya Bankası iş birliğiyle yürütülüyor. Kurum, Antalya’da bu birikimi daha geniş ve somut ortaklıklara taşımak istediklerini söyledi.

Kurum uyum finansmanının yeterli, öngörülebilir ve erişilebilir olması gerektiğini belirtti. Hibelerin ve uygun koşullu kaynakların ülkelerin ihtiyaçlarını gözetmesini istedi. Küçük ve orta ölçekli şehirlerin teknik bilgiye, güvenilir risk verisine ve proje hazırlama desteğine erişiminin güçlendirilmesi gerektiğini de ekledi. Finans kuruluşlarına, uyum yatırımlarını değerlendirirken önlenen kayıpları ve sağlanan toplumsal faydayı daha güçlü biçimde hesaba katma çağrısı yaptı.

Kurum zirveden ne bekliyor?

Kurum, zirvenin ortak kararlılık ve iş birliğiyle sonuçlanması gerektiğini söyledi. Riskler birlikte ve doğru biçimde belirlenmeli, öncelikler uygulanabilir projelere dönüştürülmeli, finansman ihtiyaç duyulan şehirlere zamanında ulaşmalı. Uluslararası finans kuruluşlarını, kalkınma ortaklarını ve özel sektörü katkı vermeye çağırdı. Türkiye’nin yeniden inşa ve şehircilik deneyimini paylaşmaya hazır olduğunu da belirtti. Kurum, güvenli ve dirençli şehirlerin bir ayrıcalık olmadığını, her toplumun hakkı ve ortak sorumluluk olduğunu söyledi.